Wszyscy właściciele nieruchomości, rozważając wydzierżawienie gruntów na potrzeby budowy farmy PV, zadają sobie pytanie, jaki jest koszty utylizacji paneli i na ile poważne jest ryzyko, że spółka nie uporządkuje terenu po zakończeniu dzierżawy. Zanim odpowiemy na to pytanie należy zdać sobie sprawę, że wg zapewnień producentów paneli PV (jak np. LG, Panasonic czy Sharp) ich sprawność po 25 latach użytkowania powinna wynosić ok. 85 %. W polskich warunkach farma o mocy 1MW w pierwszym roku użytkowania produkuje ok. 1000 MWh, a produkcję w 26 roku szacuje się na ok. 850 MWh. Bardziej racjonalne od utylizacji wydaje się przedłużenie umowy dzierżawy na kolejne lata lub znalezienie zastosowania dla tych paneli w innym miejscu. Utylizacja paneli po 25 latach użytkowania wydaje się szaleństwem, niemniej warto poznać możliwości i trendy w tym zakresie.
Budowa paneli PV
Instalacje fotowoltaiczne zazwyczaj zbudowane są z wielu paneli PV, których grubość wynosi zazwyczaj około 4 centymetrów, szerokość 100 centymetrów, a długość około 170 centymetrów. Poszczególne moduły pokryte są warstwami przeciwodblaskowymi, które minimalizują odbicie światła, a tym samym niekorzystne straty energii. Instalacje fotowoltaiczne montowane są na specjalnych aluminiowych ramach, które zapewniają sztywność całej konstrukcji. Kolejnym ważnym elementem jest puszka przyłączeniowa, która wyposażona jest w dwa kable zakończone wtyczkami, łączące moduły w szeregi. Puszki przyłączeniowe posiadają także diody bocznikujące oraz rozłącznik, którego zadaniem jest rozłączenie danego szeregu w razie ewentualnej awarii.
Panele fotowoltaiczne po zakończonym okresie użyteczności mogą zostać poddane recyklingowi. Jakie materiały można odzyskać? W pierwszym etapie usuwane są rama, kable i skrzynka przyłączeniowa. W ten sposób otrzymuje się „czyste” panele PV, wykonane z aluminium, szkła, plastiku, miedzi, srebra i krzemu. Poddawane są one cięciu i zgniataniu, a następnie rozdzieleniu. Tak wyodrębnione materiały wysyłane są do oddzielnych strumieni recyklingowych. Odzyskane surowce najczęściej przekazywane są do firm, specjalizujących się w inżynierii drogowej i budowlanej. Najlepszym przykładem jest tu firma Thornmann Recycling Sp. z o.o., która wykorzystuje szkło, aluminium i wafle krzemowe z paneli PV do produkcji pokryw do studzienek kanalizacyjnych.
Koszty utylizacji paneli PV
Panele fotowoltaiczne mają ograniczoną żywotność. Z tego względu konieczna jest ich odpowiednia utylizacja. Choć współcześnie produkowane moduły PV, mogą pochwalić się znacznie dłuższym okresem przydatności niż na początku rozwoju branży fotowoltaicznej, to i tak po jakimś czasie nie będą już dostatecznie efektywne. Szacuje się, że wysokiej jakości panele PV po 25 latach wciąż mogą pracować ze sprawnością na poziomie 85%. Pomimo tego warto jednak wcześniej zastanowić się nad kwestią utylizacji paneli PV. Instalacje fotowoltaiczne zbudowane są z wielu materiałów różnego pochodzenia. Część z nich to metale, z kolei inne to tworzywa sztuczne. Taka mieszanka surowców sprawia, że zużyte panele PV uznawane są za tzw. elektrośmieci, które w Polsce i UE podlegają odpowiednim przepisom.
Jeśli chodzi o koszty utylizacji paneli PV są one zależne od wielu czynników. Najbardziej kluczowa jest oczywiście łączna masa odpadów. Z reguły stawka odnosi się do jednego kilograma, a średnie ceny oscylują w granicach 1,5 zł/kg. W praktyce, przy utylizacji instalacji fotowoltaicznej (paneli fotowoltaicznych wraz z infrastrukturą towarzyszącą) o mocy 1 MW, trzeba przygotować się na koszt około 100.000 złotych.
Rozwój rynku utylizacji paneli PV – co warto wiedzieć?
Utylizacja paneli PV w dzisiejszych czasach nie jest już tak dużym wyzwaniem, jak jeszcze kilkanaście lat temu. Obecna technologia pozwala odzyskać większość surowców, wykorzystywanych do produkcji instalacji fotowoltaicznych. Rozwój rynku utylizacji paneli PV bardzo się rozwinął, oferując coraz to bardziej innowacyjne rozwiązania w obrębie recyklingu poszczególnych komponentów.
Coraz większe zainteresowanie fotowoltaiką jest przyczyną intensywnego rozwoju rynku utylizacji paneli PV. Opracowanie skutecznych metod recyklingu modułów jest wyzwaniem, któremu sprostać starają się największe firmy. Już w ciągu najbliższych kilku lat nastąpi pierwsza duża fala utylizacji paneli PV. Jest to doskonała okazja dla wielu przedsiębiorstw do wdrożenia swoich innowacyjnych rozwiązań. Niezbędna jest także odpowiednia polityka rządowa, która umożliwi rozwój krajowych systemów recyklingowych.
Niezwykle ciekawym projektem w obrębie utylizacji paneli PV może pochwalić się krakowska uczelnia techniczna AGH. W laboratoriach uczelni powstaje innowacyjna metoda recyklingu modułów fotowoltaicznych. Projekt powstaje w ramach współpracy AGH z firmą technologiczno-badawczą 2loop Tech. Naukowcy za cel postawili sobie opracowanie metody ekologicznej, jak i również efektywnej ekonomicznie. Pozwoli ona na odzyskanie możliwie największej liczby materiałów ze zużytych paneli PV, łącznie z metalami szlachetnymi, takimi jak m.in. srebro. Jak podkreślają naukowcy z AGH, tylko w samej Polsce do 2025 roku będzie zainstalowanych 420 000 ton paneli. Zakładając, że ich średnia żywotność wynosi 20-30 lat, już w najbliższych latach możemy się spodziewać pierwszej fali zużytych instalacji. Jest to ogromnym wyzwaniem dla światowej gospodarki, a Polska ma szansę zostać liderem w tym zakresie.
